درمان و پیشگیری از شکستگی شانه در سالمندان

شکستگی شانه در سالمندان یکی از آسیب‌های شایع و قابل توجه در این گروه سنی به شمار می‌رود که تاثیرات قابل برای این افراد به همراه خواهد داشت. با افزایش سن، کاهش تراکم استخوان و ضعف عضلات باعث می‌شود که استخوان‌های شانه نسبت به ضربات حتی خفیف نیز آسیب ‌پذیر شوند. این نوع شکستگی‌ها به مراتب در پی زمین خوردن یا وارد آمدن ضربه مستقیم به شانه اتفاق می‌افتند و اغلب با درد شدید، محدودیت حرکت و کاهش توانایی‌های روزمره همراه هستند. اهمیت شناخت، پیشگیری و درمان به ‌موقع شکستگی شانه در سالمندان، نه تنها به دلیل درد و ناراحتی ناشی از آسیب های شانه، بلکه به علت خطرات بالقوه‌ای مانند کاهش استقلال و یکجا نشین شدن، بروز عوارض بستری و حتی افزایش احتمال مرگ ‌و میر مطرح است.

علت شکستگی شانه در سالمندان

آسیب های شانه و شکستگی شانه در سالمندان عمدتا به دلیل کاهش تراکم و استحکام استخوان‌ ها رخ می‌دهد که ناشی از پوکی استخوان و ضعیف شدن بافت استخوانی با افزایش سن و گیرافتادگی شانه است. همچنین زمین خوردن ‌های ناگهانی و ضربه‌های مستقیم به ناحیه شانه، از عوامل شایع ایجاد شکستگی در این گروه سنی محسوب می‌شوند. ضعف عضلات و کاهش تعادل نیز خطر سقوط و در نتیجه شکستگی شانه را افزایش می‌دهد.

علائم شکستگی شانه در سالمندان

علائم شکستگی شانه در سالمندان به ‌صورت ناگهانی و پس از ضربه یا زمین خوردن بروز می‌کند و باعث محدودیت حرکت و درد شدید می‌شود. برخی از این علائم به شرح زیر هستند:

• درد شدید و ناگهانی در ناحیه شانه
• تورم و کبودی اطراف شانه
• محدودیت حرکتی و ناتوانی در جابجایی دست
• تغییر شکل ظاهری شانه یا عدم تقارن با شانه مقابل
• احساس ناپایداری یا ضعف در بازو
• شنیدن یا احساس صدای شکستگی هنگام حادثه
• درد حتی در حالت استراحت یا شب‌ ها که خواب را مختل می‌کند.

روش‌های تشخیص شکستگی شانه

۱. بررسی علائم و معاینه بالینی

متخصص ارتوپد ابتدا علائمی که در بخش قبل ذکر شده را بررسی می‌کند.

در مرحله بعد، معاینه فیزیکی انجام می‌شود:

• لمس ناحیه آسیب دیده برای تشخیص محل دقیق درد
• بررسی دامنه حرکت مفصل
• ارزیابی وضعیت عصب‌ها و عروق اطراف شانه برای تشخیص آسیب‌های عصبی احتمالی

۲. تصویر برداری پزشکی

برای تایید شکستگی و تعیین نوع و شدت آن، تصویربرداری‌های زیر انجام می‌شود:

• رادیوگرافی ساده (X-ray):
  اولین و رایج‌ترین روش تصویربرداری است. اکثر شکستگی‌های استخوان‌های ترقوه، سر استخوان بازو یا کتف با عکس ساده مشخص می‌شوند.
• سی‌تی‌اسکن (CT Scan):
  در موارد شکستگی‌ خرد شده یا نواحی مبهم (مانند لبه داخلی استخوان کتف)، سی‌تی‌اسکن تصاویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد و قطعات شکسته را بهتر نشان می‌دهد.
• ام‌آر‌آی (MRI):
  اگر با وجود درد ادامه‌دار، شکستگی در عکس دیده نشود یا احتمال آسیب به رباط‌ها، تاندون‌ها یا بافت‌های نرم وجود داشته باشد، ام‌آر‌آی تجویز می‌شود. این روش برای بررسی موارد زیر کاربرد دارد:
  • آسیب تاندون عضلات روتاتورکاف
  • پارگی تاندون شانه
  • خونریزی درون مفصل

اگر اطراف شما افراد سالمندی هستند که دچار درد ناگهانی در شانه شده‌اند هر چه سریع‌تر به بهترین جراح ارتوپد در بابل مراجعه کنید.

درمان شکستگی شانه در سالمندان

درمان شکستگی شانه در سالمندان به عوامل مختلفی از جمله نوع شکستگی، شدت جابجایی، وضعیت استخوان، سطح فعالیت بیمار و شرایط عمومی سلامت فرد بستگی دارد. در سالمندان، به‌ دلیل ضعیف بودن استخوان ‌ها و خطرات بیهوشی یا بی‌ حرکتی، انتخاب بین درمان غیر جراحی و جراحی باید با دقت و ملاحظه انجام شود.

درمان غیر جراحی

در بسیاری از موارد شکستگی‌های خفیف، بدون جابجایی یا با جابجایی کم، درمان غیرجراحی ترجیح داده می‌شود. سالمندان تحرک کمتری دارند و عمل جراحی برایشان پر ریسک به حساب می‌آید.

مراحل درمان غیر جراحی:

• بی‌حرکت نگه داشتن شانه با آویز شانه یا اسلینگ: شانه به مدت ۲ تا ۴ هفته با اسلینگ یا باند بسته می‌شود تا استخوان در موقعیت مناسبی جوش بخورد. در بعضی موارد، نوعی آتل مخصوص شانه هم به‌کار می‌رود.
• دارو برای کنترل درد و التهاب: استفاده از داروهای مسکن مانند استامینوفن یا در صورت نیاز داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی برای کاهش درد و التهاب تجویز می‌شود.
• فیزیوتراپی تدریجی: پس از کاهش درد اولیه و شروع جوش خوردن، تمرینات سبک فیزیوتراپی برای حفظ حرکت مفصل شانه و جلوگیری از خشکی آغاز می‌شود. فیزیوتراپی به‌ تدریج شدت می‌گیرد و هدف آن بازگشت حرکت و قدرت طبیعی شانه است.
• مراقبت از پوکی استخوان: در سالمندان با سابقه پوکی استخوان، مکمل‌ هایی مثل کلسیم و ویتامین D یا داروهای ضد پوکی استخوان مثل بیس‌فسفونات‌ ها نیز تجویز می‌شود تا از شکستگی ‌های بعدی پیشگیری شود.

بیشتر بخوانید: درمان دیسک گردن چگونه انجام می‌شود؟

درمان جراحی

در مواردی که شکستگی با جابجایی زیاد، خرد شدگی شدید یا درگیری مفصل همراه باشد یا وقتی که درمان غیرجراحی جواب ندهد، جراحی ضروری می‌شود. همچنین اگر بیمار فردی نسبتا فعال باشد، جراحی عملکرد شانه آرتروسکوپی شانه را بهتر حفظ می‌کند. روش‌های جراحی عبارتند از:

• فیکس داخلی با پیچ و پلاک: استخوان‌ های شکسته با جراحی باز در موقعیت درست قرار داده می‌شوند و با استفاده از پیچ‌ ها و پلاک ‌های فلزی فیکس می‌شوند. این روش زمانی استفاده می‌شود که استخوان کیفیت مناسبی برای نگه‌ داشتن پیچ‌ها داشته باشد.
• تعویض کامل یا جزئی مفصل شانه: در موارد شکستگی شدید سر استخوان بازو یا خرد شدگی همراه با پوکی استخوان شدید، مفصل شانه با پروتز مصنوعی جایگزین می‌شود. (مثل تعویض مفصل زانو)
• قرار دادن میله داخل‌ استخوانی: در برخی شکستگی‌ های بازو، یک میله فلزی داخل استخوان بازو قرار می‌گیرد تا قطعات شکسته تثبیت شوند. بیشتر برای شکستگی‌های قسمت میانی استخوان بازو کاربرد دارد.

 دوره نقاهت شکستگی شانه در سالمندان چقدر است

مدت زمان بهبودی شکستگی شانه در سالمندان بین ۳ تا ۶ ماه طول می‌کشد، اما این زمان بسته به شدت شکستگی و روش درمان متفاوت است. در درمان غیر جراحی، شانه به مدت ۲ تا ۴ هفته بی‌ حرکت نگه داشته می‌شود و پس از آن، فیزیوتراپی برای بازگرداندن حرکت آغاز می‌شود. جوش خوردن استخوان حدود ۶ تا ۸ هفته زمان می‌برد، ولی بازگشت کامل حرکت تا ۶ ماه طول می‌کشد. در درمان جراحی به دلیل تثبیت بهتر استخوان، فیزیوتراپی زودتر آغاز می‌شود و بهبودی عملکردی شانه اغلب بین ۳ تا ۵ ماه حاصل می‌شود، هرچند در برخی موارد تا ۹ ماه هم ادامه دارد.

پیشگیری از شکستگی شانه در سالمندان

اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر زمین خوردن:

• نصب دستگیره در حمام و سرویس بهداشتی
• حذف فرش‌های لغزنده و سیم‌های آزاد در مسیر رفت و آمد
• تامین نور کافی در تمام بخش‌های خانه به ویژه شب‌ها
• استفاده از کفش‌های مناسب و ضد لغزش
• استفاده از عصا یا واکر برای سالمندان با تعادل ضعیف

تقویت استخوان‌ها و عضلات:

• رژیم غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D (مثل لبنیات، ماهی، تخم‌مرغ، سبزیجات برگ سبز)
• مصرف مکمل‌های کلسیم و ویتامین D در صورت توصیه پزشک
• انجام ورزش منظم مانند پیاده روی روزانه
• تمرینات تعادلی و قدرتی سبک مخصوص سالمندان
• مصرف داروهای ضد پوکی استخوان طبق تجویز پزشک

مراقبت‌های پزشکی جهت کاهش عوامل خطر:

• بررسی و درمان مشکلات بینایی (عینک مناسب، جراحی آب مروارید و…)
• کنترل منظم فشار خون و قند خون
• مشاوره با پزشک برای کاهش تداخل دارویی در سالمندان

سوالات متداول درباره شکستگی شانه در سالمندان

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت بروز حادثه در افراد سالمند باید سریعا به پزشک مراجعه کنید. اگر درد ابتدایی فرد کم باشد و به متخصص مراجعه نکردید اما درد پس از چند روز استراحت و درمان‌های خانگی مانند استفاده از یخ یا مسکن  بهبود نیابد یا اگر فرد سابقه پوکی استخوان یا بیماری‌ های زمینه‌ای دارد، مراجعه به پزشک ضروری است. تشخیص و درمان زودهنگام، از بروز عوارضی مثل خشکی مفصل یا جوش خوردن نادرست استخوان جلوگیری می‌کند.